به گزارش آوای تبریز، فرش دستباف؛ این هنر صنعت پرنقش و نگار که با دستان معجزه گر قالی بافان این دیار با گره خوردن هزاران تار و پود، رنگ زندگی به خود می گیرد در سال های اخیر زخم خورده و متحمل دردهایی شده که برای جان یافتن دوباره و رسیدن به جایگاه باشکوه قبلی خود نیازمند دستان حاذق احیا کنندگانی است که این زخم را التیام دهند و مسیر حیات دوباره و رسیدن به دوران جلال و عظمت آن را با برداشتن سنگلاخ مشکلات هموار کنند.
علاوه بر آثار و تبعات تحریم اقتصادی و محدودیتهای ناشی از آن بر تن نحیف این هنر صنعت برای صادرات به خارج از کشور در داخل کشور نیز، تغییر نگاه فرهنگی و سیاستگذاری به این هنر و صنعت در دهه های اخیر، بیمهری به فرش در برگزاری نمایشگاهها، عدم اختصاص تسهیلات به خریداران فرش دستباف، نداشتن سهمی در تبلیغات رسانه ملی و سایر رسانهها و عدم معرفی ظرفیت های آن در اشتغالزایی و پایین آمدن انگیزه بافندگان فرش دستباف به علت نبود بیمه قالی بافی، این هنر صنعت را بیش از پیش به حاشیه رانده و از رونق انداخته است.
بافت فرش در آذربایجان شرقی و تبریز دارای پیشینه کهن تاریخی بوده به طوری که با تصویب شورای جهانی صنایع دستی در سال ۱۳۹۴، این شهر با در نظر گرفتن شاخصهای مختلف به عنوان «شهر جهانی بافت فرش» و پایتخت فرش جهان انتخاب شد و به گفته کارشناسان ذیربط بیش از ۲۰۰ هزار نفر در این استان به طور مستقیم و غیرمستقیم در این هنر- صنعت اشتغال دارند و حدود ۵۰۰ هزار نفر نیز از طریق صنایع وابسته آن امرار معاش می کنند.
آذربایجان شرقی و به تبع آن تبریز به عنوان پایتخت فرش دستباف شناخته شده و سهم بسزایی در تولید و صادرات این هنر- صنعت ایفا می کند، به طوری که به گفته کارشناسان ۳۵ درصد از صادرات فرش دستباف کشور از این استان انجام می شود و این محصول تولیدی در اشتغال آفرینی، توسعه اقتصادی، ارزآوری و تولید ثروت برای کشور و این استان از جایگاه ویژه ای برخوردار است.
به گفته کارشناسان صنعت فرش، تولید فرش دستباف در سال های اخیر در آذربایجان شرقی سیر نزولی داشته به طوری که در سال های ۸۷ – ۸۸ میزان صادرات فرش دستبافت استان حدود ۵۰۰ میلیون دلار بود اما اکنون این میزان به یک هشتم یا یک نهم و ارزش صادرات آن به حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیون دلار در سال رسیده است.
کارشناسان این حوزه معتقد هستند برای احیای دوباره جایگاه فرش ایرانی در بازارهای جهانی باید از روش ها و فناوری های جدید از جمله حوزه دیجیتال و فضای مجازی بهره گرفت و ویژگی ها و کیفیت بالای فرش آذربایجان و تبریز را برای مردم دنیا معرفی کرد چراکه کاهش ارتباط ایران با بازارهای جهانی در حوزه صادرات فرش از دلایل از دست رفتن جایگاه این دست بافته ایرانی در سطح جهانی است.
در این راستا دومین جلسه بررسی موانع توسعه اقتصاد دیجیتال دستبافته ها با محوریت «بازاریابی بینالمللی و تجارت الکترونیکی؛ از فرش ایرانی تا مشتری جهانی و تغییر پارادایم جهانی» در اتاق بازرگانی تبریز برگزار شد و فعالان این حوزه بر ضرورت ورود جدیتر به بازاریابی دیجیتال، آموزش فعالان و رفع موانع صادراتی تاکید کردند.
عدم آشنایی با فناورهای روز دنیا، مانع فروش مطلوب فرش در بازارهای جهانی است
رییس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف تبریز، در این جلسه با بیان اینکه هدف از برگزاری این نشست، آموزش، رفع موانع و تبیین مشکلات فعالان حوزه فرش در زمینه فروش دیجیتال و تجارت الکترونیکی است، گفت: متاسفانه به دلیل آشنا نبودن با زیرساختهای روز دنیا، نمیتوانیم فرش خود را به شکل مطلوب در بازارهای جهانی به فروش برسانیم و برگزاری حراجی برای فروش فرش، جای تاسف دارد.
یعقوب فرشکاران، با تاکید بر استفاده از فضای رسانه ای برای معرفی فرش آذربایجان و تبریز به دنیا، افزود: باید از ظرفیت این فضا برای افزایش صادرات و فروش جهانی بهره ببریم.
وی با تاکید بر ضرورت عبور از مباحث صرفا آکادمیک و حرکت به سمت تجربهگرایی، اظهار کرد: نمایندگان مجلس شورای اسلامی آذربایجان شرقی باید برای حل مشکلات این حوزه اقدامات جدیتری انجام دهند و تشکیل فراکسیون فرش در مجلس میتواند در پیگیری مسایل این صنعت موثر باشد.
فرش ایرانی مشتری دارد، اما ما نتوانستهایم در بازار دیجیتال مشتری و بازار هدف خود را به درستی پیدا کنیم
عضو کمیسیون فرش اتاق بازرگانی تبریز و پژوهشگر فرش، نیز با تشریح وضعیت بازار جهانی فرش گفت: اوج تاریخی صادرات فرش ایران در دهه ۷۰ حدود ۲ میلیارد دلار بود که این رقم در سال ۲۰۱۷ به حدود ۴۰۰ میلیون دلار و در سال ۱۴۰۳ به حدود ۴۱ میلیون و ۷۰۰ هزار دلار رسیده است، این روند نشاندهنده کاهش ارتباط ایران با بازارهای جهانی در حوزه صادرات فرش است.
مسعود نیلفروشان، افزود: در سال ۱۴۰۳ بیش از ۲۲ میلیون و ۶۰۰ هزار دلار از صادرات فرش ایران به کشورهای ژاپن، چین، امارات و آلمان اختصاص داشت که بیش از نیمی از صادرات را شامل میشود و این تمرکز بازار، مسئلهای قابل توجه است.
وی با بیان اینکه بازارهای اروپایی و کشورهای جنوب شرق آسیا نیز ظرفیت قابل توجهی برای عرضه فرش ایرانی دارند، اظهار کرد: رقیب ما فقط کشورهای دیگر نیستند؛ بلکه هر کسب و کاری که بتواند مشتری را بهتر و سریعتر در فضای دیجیتال پیدا کند، رقیب محسوب میشود.
عضو کمیسیون فرش اتاق بازرگانی تبریز و پژوهشگر فرش، با بیان اینکه فرش ایرانی مشتری دارد، اما ما نتوانستهایم در بازار دیجیتال مشتری و بازار هدف خود را به درستی پیدا کنیم، گفت: ویدئو از ابزارهای مهم ایجاد اعتماد در فضای مجازی است و نمایش انعطاف، درخشش و رنگ واقعی فرش و همچنین کیفیت تولید محتوا اهمیت زیادی دارد.
نیلفروشان، با تاکید بر اینکه محتوای ویدئویی ارائه شده در شبکههای اجتماعی باید متناسب با بازار هدف و به زبان مناسب، از جمله انگلیسی، تولید شود، ادامه داد: در بازاریابی دیجیتال زمان را از دست دادهایم و باید با همکاری اتحادیههای فرش، اقدامات جدیتری در این زمینه انجام دهیم.
سهم اقتصاد دیجیتال در ایران حدود هفت درصد است
طراح و پژوهشگر حوزه قالی نیز با اشاره به مشکلات موجود در حوزه تولید فرش دستباف، گفت: در سه بخش بیمه، زیرساخت و توزیع ارزش افزوده با مشکلات جدی مواجه هستیم و نبود پوشش بیمهای مناسب، ریسک بلند مدت اشتغال را افزایش داده و نوسازی نشدن زیرساختهای کارگاهی و توزیع نامتناسب سود میان تولیدکننده، دلال و واسطه نیز از دیگر مشکلات این حوزه است.
امید بنام، تحریمهای مالی و تجاری و برخی موانع داخلی از جمله موضوع رفع تعهد ارزی را از عوامل مؤثر بر کاهش صادرات فرش دستباف عنوان کرد و افزود: تغییرات بنیادین در سلیقه مصرفکنندگان نیز بر بازار فرش ایرانی اثر گذاشته است.
وی با اشاره به رقابت کشورهای هند، ترکیه و نپال در بازار فرش دستباف، اظهار کرد: ایران باید با استفاده از سرمایه فرهنگی و کیفیت فرش خود و همچنین به روزرسانی طرح و رنگ بندی قالی ها، حضور خود را در بازارهای جهانی تقویت کند.
طراح و پژوهشگر حوزه قالی، با اشاره به سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی، گفت: سهم اقتصاد دیجیتال در ایران حدود هفت درصد است، در حالی که این رقم در جهان به حدود ۱۵ تا ۱۶ درصد میرسد و بخش عمده فعالیتهای اقتصاد دیجیتال کشور نیز در تهران متمرکز است.
بنام، با اشاره به اعلام آمادگی مرکز ملی فرش ایران برای اجرای برنامههای پایلوت در آذربایجان شرقی و تبریز، بر ضرورت اختصاص منابع مشخص از ۲۶۰ میلیارد ریال بودجه این مرکز برای آموزش و توسعه اقتصاد دیجیتال در حوزه فرش تاکید کرد.
ضرورت استفاده از ظرفیت دانشگاه در حوزه آموزش و توسعه دیجیتال مارکتینگ
مدیر مرکز رشد دانشگاه هنر اسلامی تبریز نیز با اشاره به ظرفیت دانشگاه در حوزه آموزش و توسعه دیجیتال مارکتینگ، گفت: در دانشگاه به دنبال سوق دادن فعالان این حوزه به سمت آموزش و پیشرفت هستیم.
آیدا ملکی، با بیان اینکه ایران در جهان به عنوان خالق فرش شناخته میشود، افزود: نباید این جایگاه را از دست دهیم چراکه فرش ایرانی پیش از آنکه صرفا یک محصول باشد، بخشی از هویت و فرهنگ ایران است.
وی اظهار کرد: برای صادرات فرش راههای مختلفی وجود دارد، اما هدف ما این است که فرش ایرانی با برند و هویت ایرانی در بازارهای جهانی عرضه شود و تولید محتوای حرفهای در این زمینه اهمیت بالایی دارد و باید با هزینهکرد مناسب در تولید محتوا میتوان به افزایش فروش و صادرات کمک کرد.
ملکی، با تاکید بر ضرورت سرمایهگذاری اتحادیهها و انجمنهای حوزه فرش در دیجیتال مارکتینگ تاکید کرد و ادامه داد: استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی برای شناسایی بازارهای هدف و پیدا کردن بازارهای جدید فروش نیز باید مورد توجه فعالان این حوزه قرار گیرد.
اعضای اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف تبریز نیز بر اهمیت تبلیغات در افزایش صادرات و توسعه بازار، آموزش و آگاهسازی فعالان این حوزه درباره دیجیتال مارکتینگ، آمادهسازی زیرساختهای کشور برای افزایش صادرات فرش و ضرورت ارزشگذاری و توجه بیشتر به طراحان فرش تاکید کردند.
ثبت دیدگاه