به گزارش آوای تبریز، در دل یکی از کهنترین بازارهای سرپوشیده جهان، زمزمههایی از نگرانی برخاسته است؛ نگرانی از عبور لولههایی که نهفقط از میان کوچهپسکوچههای تاریخی، که از میان ریشههای فرهنگی یک ملت عبور میکنند. بازار تاریخی تبریز، نگین معماری ایران و گنجینهای ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو، اکنون در آستانه تصمیمی قرار دارد که میتواند جایگاه جهانیاش را برای همیشه از میان ببرد.
این بازار کهن، نهتنها بزرگترین بازار مسقف جهان، بلکه یکی از غنیترین جلوههای معماری سنتی ایران است. با قدمتی بیش از هزار سال، بازار تبریز تنها محلی برای دادوستد نیست، بلکه بازتابی از حافظه تاریخی، فرهنگ شهری و هویت مشترک ایرانیان است. با اینحال، امروز نه فرسایش زمان، بلکه مداخلهای شتابزده و غیراصولی در قالب پروژه گازرسانی، آینده آن را با تهدیدی جدی روبهرو کرده است.
طرح جدید گازکشی، در صورت اجرا بدون رعایت ضوابط دقیق حفاظتی، ممکن است به بافت خشتی و آجری بازار آسیب جدی وارد کند؛ تغییری که از نظر یونسکو، نقض آشکار معیارهای حفاظت از اصالت و تمامیت یک اثر ثبتشده محسوب میشود. در واقع، ورود تأسیسات مدرن بدون هماهنگی با ساختار تاریخی، نوعی تحریف در هویت اثر تلقی شده و میتواند زمینهساز حذف آن از فهرست جهانی باشد.
یونسکو، همانقدر که ثبت یک مکان را ارج مینهد، بر حفظ دقیق ویژگیهای تاریخی و فرهنگی آن نیز تأکید دارد. بیتوجهی به این اصول، نهتنها یک سازه که بخشی از تاریخ، معماری و فرهنگ زنده تبریز را تهدید میکند.
آثار تاریخی، همانند موجودی زنده، نیازمند مراقبتی علمی، آگاهانه و مسئولانهاند. گرچه گازرسانی میتواند رفاه نسبی کسبه را بهدنبال داشته باشد، اما این پرسش بنیادین مطرح است: آیا رفاهی کوتاهمدت، ارزش آن را دارد که جایگاهی جهانی و میراثی هزارساله قربانی شود؟
در روزگاری که بسیاری از کشورها برای قرار دادن یک اثر در فهرست جهانی، سالها تلاش و مذاکره میکنند، بیتوجهی به اصول بنیادین حفاظت میتواند یکی از ارزشمندترین داشتههای فرهنگی ایران را از حافظه جهانی پاک کند. بازار تبریز فقط یک مجموعه تجاری نیست؛ اینجا ضربان تاریخ میتپد، و خاموش شدن آن، خاموشی بخشی از هویت ملی ماست
پریسا رضاپور
ثبت دیدگاه