به گزارش آوای تبریز، آذربایجانشرقی یکی از مهمترین کانونهای صنایعدستی ایران به شمار میرود؛ استانی که تنوع رشتهها، پیشینه تاریخی هنرهای صناعی و حضور هزاران هنرمند فعال، آن را به یکی از قطبهای تولید و عرضه صنایعدستی کشور تبدیل کرده است. از هنرهای فلزی و چوبی تا
سفال، شیشه و سایر رشتههای سنتی، این حوزه علاوه بر نقش فرهنگی، سهم قابل توجهی در اشتغال محلی و اقتصاد خلاق استان دارد. با این حال، صنایعدستی در سالهای اخیر با چالشهایی همچون تغییر الگوهای مصرف، محدودیت بازارهای فروش، رقابت محصولات
صنعتی و ضرورت بهروزرسانی طراحی و فناوری تولید مواجه شده است؛ چالشهایی که آینده این میراث فرهنگی را بیش از گذشته به نگاه علمی و نوآورانه گره زده است.
در چنین شرایطی، تقویت ارتباط میان بدنه اجرایی صنایعدستی و مراکز دانشگاهی به یکی از ضرورتهای توسعه این حوزه تبدیل شده است. دانشگاهها میتوانند با ورود دانش تخصصی در حوزههایی مانند پژوهشهای تاریخی و هنری، طراحی نوآورانه، فناوریهای نوین تولید،
بازاریابی و توسعه بازار، مسیر تازهای برای پویایی صنایعدستی بگشایند. از این منظر، همکاری میان ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی آذربایجانشرقی و دانشگاه هنر اسلامی تبریز را میتوان گامی در جهت پیوند دانش و تجربه دانست؛ تلاشی برای آنکه هنرهای
سنتی استان در عین حفظ اصالتهای تاریخی، با تکیه بر پژوهش و نوآوری به افقهای تازهای در اقتصاد و فرهنگ دست یابند.
برتری فرهنگی؛ عامل پایداری ملتها
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی آذربایجانشرقی در آیین امضای این تفاهمنامه با اشاره به تحولات اخیر منطقهای، نقش فرهنگ را در پایداری ملتها تعیینکننده دانست.
احمد حمزهزاده تأکید کرد تجربه رخدادهای سالهای اخیر نشان داده است که در کنار قدرت اقتصادی و نظامی، آنچه در بزنگاههای تاریخی ضامن تداوم یک ملت میشود، عمق ریشههای فرهنگی آن است.
به گفته او، ملت ایران در شرایطی که با فشارها و تهدیدهای گسترده مواجه بوده، بار دیگر نشان داده است که انسجام اجتماعی و ایستادگی ملی تنها بر پایه ابزارهای مادی شکل نمیگیرد و ریشههای فرهنگی عمیق در حفظ هویت و پایداری جامعه نقشی اساسی دارند.
صنایعدستی؛ حافظه زنده فرهنگ ایرانی
حمزهزاده صنایعدستی را فراتر از یک فعالیت اقتصادی یا هنری دانست و آن را «حافظه زنده یک ملت» توصیف کرد. به گفته او، در آثار صنایعدستی مجموعهای از دانش بومی، جهانبینی، زیباییشناسی و سبک زندگی ایرانیان نهفته است؛ میراثی که طی نسلها منتقل شده و همچنان هویت فرهنگی کشور را بازتولید میکند.
او با اشاره به پیوند تاریخی میان هنرهای سنتی و میراث فرهنگی افزود: بسیاری از آنچه امروز بهعنوان آثار تاریخی از آن حفاظت میشود، در زمان خود حاصل خلاقیت هنرمندان بوده است و به نوعی صنایعدستی دوران خویش به شمار میرفته است. بر همین اساس، تولیدات امروز هنرمندان صنایعدستی نیز بخشی از میراث فرهنگی آینده کشور را شکل خواهد داد.
نقش هنرمندان در صیانت از هویت فرهنگی
مدیرکل میراثفرهنگی استان، هنرمندان صنایعدستی را از مهمترین کنشگران عرصه صیانت فرهنگی دانست و گفت هر اثر خلقشده توسط هنرمندان حامل بخشی از هویت و حافظه تاریخی این سرزمین است. به اعتقاد او، در شرایطی که رقابت ملتها بیش از گذشته ابعاد فرهنگی یافته، نقش هنرمندان در حفظ و انتقال این سرمایههای معنوی اهمیتی دوچندان پیدا کرده است.
ضرورت ورود دانش و نوآوری به صنایعدستی
حمزهزاده در ادامه با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و دانشگاهی برای توسعه صنایعدستی اظهار کرد که حفظ اصالتها شرط تداوم این حوزه است، اما پویایی آن بدون خلاقیت، نوآوری و استفاده از دانش روز ممکن نخواهد بود.
او با اشاره به فعالیت بیش از ۲۰ هزار هنرمند دارای پروانه در ۸۵ رشته صنایعدستی در آذربایجانشرقی، ظرفیتهای این استان را کمنظیر توصیف کرد و افزود حضور شهرها و روستاهای ملی و جهانی صنایعدستی در استان فرصتی مهم برای توسعه این حوزه فراهم کرده و همکاری با دانشگاهها میتواند افقهای تازهای در این مسیر بگشاید.
پیوند سهگانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی
مدیرکل میراثفرهنگی آذربایجانشرقی همچنین به ارتباط تنگاتنگ میان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی اشاره کرد و گفت تجربه سالهای اخیر نشان داده است که توسعه گردشگری به احیای بناهای تاریخی، رونق بازارچههای صنایعدستی و افزایش سرمایهگذاری در این حوزهها منجر میشود. به گفته او، این سه حوزه در یک پیوستار واحد قرار دارند و تقویت هر یک به شکوفایی دیگری کمک میکند.
دانشگاهها؛ شریک راهبردی توسعه صنایعدستی
در ادامه این مراسم، معاون صنایعدستی آذربایجانشرقی نیز تقویت ارتباط میان صنایعدستی، دانشگاهها و پارکهای علم و فناوری را ضرورتی اجتنابناپذیر برای آینده این حوزه دانست.
بهنام رحیمزاده با اشاره به چالشهای موجود در بخش تولید، اشتغال و بازارهای فروش صنایعدستی تأکید کرد که توسعه پایدار این حوزه بدون نگاه علمی و آیندهپژوهانه ممکن نیست. به گفته او، در شرایطی که اقتصاد کشور با محدودیتهایی ناشی از تحریمها روبهروست، تکیه بر ظرفیتهای تولید ملی از جمله صنایعدستی میتواند راهکاری مؤثر برای تقویت اقتصاد داخلی باشد.
بر اساس مفاد تفاهمنامه منعقدشده میان ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی آذربایجانشرقی و دانشگاه هنر اسلامی تبریز، همکاریهای مشترکی در حوزههای پژوهشی، آموزشی و اجرایی پیشبینی شده است.
از جمله محورهای این همکاری میتوان به انجام مطالعات علمی بر روی آثار تاریخی موجود در موزهها و مخازن استان، مستندسازی فنون ساخت و نقوش هنری در رشتههایی مانند فلزکاری، چوب، شیشه و سفال و همچنین ایجاد بانکهای اطلاعاتی تخصصی اشاره کرد.
در حوزه آموزش نیز برگزاری کارگاههای مهارتافزایی، نشستهای علمی و دورههای تخصصی برای دانشجویان و فعالان صنایعدستی برنامهریزی شده است. هدف این برنامهها انتقال تجربه استادکاران و هنرمندان پیشکسوت به نسلهای جدید و پیوند دانش سنتی با روشهای نوین آموزشی است.
احیای هنرهای در معرض فراموشی
احیای هنرهای سنتی در معرض زوال از دیگر محورهای مهم این تفاهمنامه است. در این چارچوب، پروژههایی برای بازآفرینی فنون و تکنیکهای فراموششده هنرهای صناعی تعریف خواهد شد تا با انجام مطالعات تطبیقی میان شیوههای تاریخی و معاصر، زمینه بازگشت این هنرها به چرخه تولید فراهم شود.
گامی برای توسعه اقتصاد خلاق
در بخش دیگری از این همکاری، طراحی برنامههای مشترک برای توسعه بازار و اقتصاد خلاق صنایعدستی مدنظر قرار گرفته است. حمایت از استارتآپها، تجاریسازی محصولات هنری و ایجاد پیوند میان دانشجویان خلاق و فعالان بازار از جمله اقداماتی است که میتواند به بهبود معیشت هنرمندان و ایجاد فرصتهای شغلی پایدار در این حوزه کمک کند.
این تفاهمنامه همچنین امکان بهرهگیری مشترک از زیرساختهای آزمایشگاهی، کارگاهی و آموزشی دو مجموعه را فراهم میکند تا پروژههای پژوهشی و پایاننامههای دانشجویی مسئلهمحور با سرعت و کارایی بیشتری به نتیجه برسند؛ اقدامی که میتواند به ارتقای کیفیت حفاظت از میراث فرهنگی و توسعه صنایعدستی استان منجر شود.
ثبت دیدگاه