به گزارش آوای تبریز،«سیدفرید موسوی» روز دوشنبه ، افزود: این پروژه‌ها با هدف سامان‌دهی منابع و مصارف آب، صیانت از حقوق آبی، تکمیل زیرساخت‌های نیمه‌تمام و افزایش بهره‌وری در چارچوب برنامه هفتم توسعه پیشنهاد شد و تلاش می‌کنیم مراغه نخستین شهرستانی باشد که این الگو در آن به اجرا درمی‌آید.
وی در توضیح برنامه پیشنهادی مدیریت آب شهرستان مراغه، بر ضرورت تغییر رویکرد از اقدامات پراکنده به مدیریت یکپارچه منابع آب تأکید کرد.
«موسوی» با اشاره به مشکلات چندساله تأمین و توزیع آب در بخش‌های مختلف شهرستان، از جمله کشاورزی و آب شرب روستاها، تدوین این هشت پروژه را گامی در راستای ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و برنامه‌ریزی بلندمدت منابع آب عنوان کرد.
مسئله آب در مراغه سال‌هاست مطرح است؛ چه ضرورتی باعث شد موضوع اصلاح حکمرانی آب شهرستان را دنبال کنید؟
موسوی: مسئله آب مراغه را نمی‌توان تنها در کمبود منابع یا احداث یک سد خلاصه کرد؛ ما با مجموعه‌ای از مسائل مرتبط روبه‌رو هستیم؛ از نحوه تخصیص و توزیع آب گرفته تا وضعیت حق‌آبه‌ها، شبکه‌های انتقال، تأمین آب شرب روستاها و بهره‌وری مصرف در کشاورزی.
برای مدیریت این مسائل، هشت پروژه راهبردی تدوین شده که هدف اصلی آنها اصلاح حکمرانی آب در سطح شهرستان است.
این پیشنهادها در چارچوب برنامه هفتم توسعه تهیه شده‌اند و تلاش ما این است که مراغه به‌عنوان نخستین شهرستان، محل اجرای این الگو باشد. البته این پروژه‌ها هنوز به مرحله اجرا نرسیده‌اند و تحقق آنها به همکاری دستگاه‌های مسئول نیاز دارد.
نخستین پروژه به اصلاح حکمرانی آب اختصاص دارد. این اصلاح دقیقاً به چه معناست؟
موسوی: نخستین موضوع، شناخت دقیق وضعیت منابع و مصارف آب شهرستان است؛ باید مشخص شود چه میزان منابع آبی داریم، چه مقدار در بخش‌های مختلف مصرف می‌شود و وضعیت حقوق و حق‌آبه‌های موجود چگونه است.
برای این منظور، تشکیل «میز آب مراغه» را پیشنهاد کرده‌ایم تا دستگاه‌های مرتبط در یک ساختار هماهنگ، موضوعات مربوط به مطالعات، تخصیص، توزیع و مدیریت منابع آب را بررسی کنند.
نباید هر دستگاه بدون ارتباط مؤثر با سایر بخش‌ها تصمیم بگیرد؛ مدیریت آب نیازمند اطلاعات مشترک و تصمیم‌گیری هماهنگ است.
یکی از مشکلات کشاورزان، وضعیت کانال‌های انتقال آب است؛ در این زمینه چه پروژه‌ای تعریف کرده‌اید؟
موسوی: دومین پروژه، بهسازی و تکمیل کانال‌ها و شبکه‌های آبیاری کشاورزی است.
در شهرستان حدود ۱۲۰ کیلومتر کانال کشاورزی هنوز احداث نشده است؛ وقتی شبکه انتقال تکمیل نباشد، بخشی از آب با راندمان پایین منتقل می‌شود و شیوه‌های سنتی آبیاری نیز بر میزان مصرف تأثیر می‌گذارد.
موضوع دیگری که باید بررسی و تعیین تکلیف شود، کاهش 2 میلیون لیتر از حق‌آبه در سال ۱۳۹۲ به دلیل موضوع احداث کانال است؛ درحالی‌که کانال موردنظر تاکنون اجرا نشده است.
ضروری است وضعیت این موضوع، تعهدات مربوط به احداث کانال و حقوق آبی کشاورزان به‌طور دقیق روشن شود.
در بخش تأمین آب و تکمیل زیرساخت‌ها چه اقداماتی پیش‌بینی شده است؟
موسوی: سومین پروژه مربوط به تکمیل طرح‌های انتقال و تأمین آب است.
در بخش‌هایی از شهرستان، خطوط انتقال نیمه‌تمام، نیاز به مخازن ذخیره و ضرورت تأمین تجهیزات تصفیه وجود دارد که باید تعیین تکلیف شوند.
در بخش‌هایی از شرق مراغه، از جمله محدوده‌های الهیه و غدیر، آبرسانی به‌تازگی در حال انجام است؛ هدف این است که طرح‌های نیمه‌تمام شناسایی شوند و با تعیین اولویت، روند تکمیل زیرساخت‌های ضروری تأمین آب دنبال شود.
مراغه در زمینه هوشمندسازی شبکه آب و فاضلاب چه جایگاهی دارد؟
موسوی: چهارمین پروژه به هوشمندسازی شبکه آب و فاضلاب اختصاص دارد؛ مراغه پس از همدان به‌عنوان دومین شهرستان در این زمینه مطرح شده است.
درخواست کرده‌ایم مدیریت فشار شبکه، ناحیه‌بندی، تکمیل سامانه اطلاعات مکانی یا GIS و توسعه سامانه تله‌متری برخط در سراسر شبکه آب و فاضلاب شهرستان اجرا شود.
امروز مدیریت شبکه‌های آب باید مبتنی بر اطلاعات دقیق و فناوری‌های جدید باشد. با استفاده از این ابزارها می‌توان وضعیت شبکه را بهتر پایش کرد، مشکلات را سریع‌تر شناسایی کرد و مدیریت توزیع را بهبود بخشید.
آب شرب روستاها از مطالبات مهم مردم است. پروژه پنجم چه پاسخی برای این مشکل دارد؟
موسوی: پنجمین پروژه، تأمین پایدار آب شرب روستاهای شهرستان است؛ برخی روستاها هنوز از آب شرب مناسب برخوردار نیستند و در تعدادی از روستاها نیز مخازن ذخیره وجود ندارد.
برای نخستین‌بار تلاش کرده‌ایم نیازهای هر روستا را به‌صورت جداگانه بررسی و در نقشه مشخص کنیم تا معلوم باشد هر روستا دقیقاً چه مشکلاتی دارد و برای رفع آنها چه اقداماتی لازم است.
با این اطلاعات می‌توان برای اجرای طرح‌ها اولویت تعیین کرد و دستگاه‌های مسئول نیز بر اساس نیازهای مشخص برنامه‌ریزی کنند.
پروژه ششم به آبخیزداری و آبخوان‌داری مربوط می‌شود. چه مشکلاتی در این حوزه وجود داشته است؟
موسوی: یکی از مشکلات این بوده که برای اجرای برخی طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری، اطلاعات و نقشه‌های لازم وجود نداشته است.
برای مثال، در برخی روستاها موضوع احداث دریاچه مصنوعی مطرح بوده، اما به دلیل نبود مطالعات و نقشه‌های موردنیاز، امکان پیگیری اجرایی آن فراهم نشده است.
اکنون که نیازهای روستاها مشخص شده، انتظار داریم دستگاه‌های مسئول، از جمله بخش کشاورزی، بر اساس این اطلاعات نسبت به بررسی و اجرای طرح‌های قابل انجام اقدام کنند؛ آبخیزداری و آبخوان‌داری باید به‌عنوان بخشی از برنامه حفاظت از منابع آب شهرستان مورد توجه قرار گیرد.
یکی از موضوعات حساس، حقوق آبی مراغه و انتقال آب از شهرستان است. در پروژه هفتم چه مواردی پیش‌بینی شده است؟
موسوی: هفتمین پروژه، صیانت از منابع و حقوق آبی مراغه است؛ معتقدیم پیش از هرگونه تصمیم درباره انتقال آب از شهرستان، باید مطالعات کارشناسی دقیق انجام شود.
ضروری است وضعیت منابع و مصارف آب مراغه در افق ۳۰ساله بررسی شود. در این مطالعات باید میزان آب ورودی، تبخیر، وضعیت منابع زیرزمینی و نیازهای آینده شهرستان مورد توجه قرار گیرد.
نمی‌توان بدون شناخت دقیق وضعیت فعلی و نیازهای آینده، درباره منابع آب تصمیم‌گیری کرد؛ هدف این است که حقوق آبی شهرستان در چارچوب مطالعات علمی و قوانین مربوط حفظ شود.
با توجه به سهم کشاورزی در مصرف آب، چه برنامه‌ای برای افزایش بهره‌وری پیش‌بینی شده است؟
موسوی: هشتمین پروژه، افزایش بهره‌وری آب در بخش کشاورزی است؛ توسعه روش‌های نوین آبیاری، اصلاح باغ‌ها، بازنگری در الگوی کشت و کاهش مصرف آب از مهم‌ترین موضوعاتی است که باید دنبال شود.
در کنار این اقدامات، تکمیل زیرساخت‌های انتقال آب نیز اهمیت دارد. نمی‌توان تنها بر کاهش مصرف تأکید کرد، درحالی‌که بخشی از شبکه‌های انتقال هنوز تکمیل نشده است.
باید مجموعه‌ای از اقدامات فنی و مدیریتی در کنار یکدیگر اجرا شوند تا استفاده از منابع آب کشاورزی بهبود پیدا کند.
اجرای این هشت پروژه نیازمند همکاری چه دستگاه‌هایی است و اکنون در چه مرحله‌ای قرار دارند؟
موسوی: اجرای این پروژه‌ها بدون همکاری دستگاه‌های مختلف امکان‌پذیر نیست؛ سازمان برنامه‌وبودجه، وزارت نیرو، شرکت آب منطقه‌ای، شرکت آب و فاضلاب استان، جهاد کشاورزی و سایر دستگاه‌های مرتبط باید در تدوین برنامه اجرایی و پیگیری این موضوع مشارکت داشته باشند.
هشت پروژه پیشنهادی در چارچوب برنامه هفتم توسعه تهیه شده‌اند، اما هنوز به مرحله اجرا نرسیده‌اند؛ هدف ما این است که با هماهنگی دستگاه‌های مسئول، زمینه اجرای این برنامه در شهرستان مراغه فراهم شود.
مراغه از ظرفیت دانشگاهی و دانشکده کشاورزی برخوردار است؛ چرا با وجود این ظرفیت‌ها، مشکلات مدیریت آب شهرستان همچنان پابرجاست؟
موسوی: این دقیقاً یکی از پرسش‌های اساسی ماست؛ ما در شهرستان ظرفیت علمی، دانشکده کشاورزی و منابع آبی داریم، اما باید بررسی کنیم چرا تاکنون برای مدیریت مجموعه این مسائل اقدام مؤثر و هماهنگی صورت نگرفته است.
سال‌ها بر سر سهم آب از سد علویان اختلاف داریم، درحالی‌که موضوع مدیریت آب بسیار گسترده‌تر از یک پروژه است؛ باید از ظرفیت‌های علمی و کارشناسی شهرستان استفاده کنیم و به‌جای پرداختن جداگانه به مسائل، برای مجموعه منابع و مصارف آب برنامه مشخص داشته باشیم.
آنچه دنبال می‌کنیم، ایجاد یک چارچوب منسجم برای مدیریت آب مراغه است تا مسائل شهرستان بر اساس مطالعات دقیق، اولویت‌بندی و همکاری دستگاه‌های مسئول پیگیری شود.
در پایان، مهم‌ترین انتظار شما از دستگاه‌های اجرایی برای تحقق این برنامه چیست؟
موسوی: انتظار ما این است که دستگاه‌های مرتبط، موضوع آب مراغه را به‌صورت جامع بررسی کرده و هرکدام مسئولیت خود را در اجرای پروژه‌ها مشخص کنند.
آب شرب روستاها، حقوق آبی کشاورزان، شبکه‌های انتقال، حفاظت از منابع و بهره‌وری مصرف، موضوعاتی جدا از یکدیگر نیستند.
اگر قرار است برای آینده منابع آب شهرستان تصمیم بگیریم، باید برنامه‌ای داشته باشیم که همه این موضوعات را در کنار یکدیگر ببیند.
تلاش ما این است که با استفاده از ظرفیت‌های قانونی برنامه هفتم توسعه و همکاری دستگاه‌های مسئول، زمینه اجرای این هشت پروژه در مراغه فراهم شود.
ثبت دیدگاه